افزایش قیمت غذا و اعتراضات مردمی
می 10, 2008 با رامین
ترجمه مقاله “افزایش قیمت غذا و اعتراضات مردمی - کنترل تنش” از سایت economist به تاریخ پنج شنبه 19 اردیبهشت.
«به نظر می رسد که کناره گیری نخست وزیر هائی تی در ماه گذشته تحقق پیش بینی های باب زولیک1، رئیس بانک جهانی، باشد که ده روز قبل از آن اظهار کرده بود که “100 میلیون انسان در معرض گرسنگی و سوء تغذیه هستند و در صورت عدم بهبود سیاستهای غذا رسانی و عدم اراده کشورهای ثروتمند برای کمک به کشورهای فقیر، تقریباً 30 کشور با آشوب و انقلاب مواجه خواهند شد”. حدوداً یک ماه از این اظهار نظر گذشته و این در حالیست که در طول این مدت نه تغییری در سیاستهای غذارسانی مشاهده شده و نه کشورهای ثروتمند واکنش مهمی از خود بروز داده اند. با این همه کشورهای فقیر توانسته اند که اوضاع را کنترل کنند، اگرچه به نظر می رسد که بهای زیادی بابت آن پرداخت شده است.
سیمون ماکسول2، مدیر انستیتو توسعه فرا منطقه ای بریتانیا، به عنوان یک اندیشمند این امر را با فقدان یک طرح ساده، ثابت و مشخص برای کمک رسانی و وجود تعداد زیاد سازمانهای جهانی مختلف با بوروکراسی اداری و اهداف ناهمگون در ارتباط دانست. برنامه جهانی غذا3 اولین قدم در راستای متمرکز نمودن این برنامه هاست. بر اساس این برنامه امسال 750 میلیون دلار مورد نیاز است و تا کنون دو سوم این مبلغ جمع آوری شده است.
سازمان ملل سعی دارد اقدامات انجام شده در سطح جهانی را هماهنگ سازد. بان کی مون4، دبیر کل سازمان ملل، به همین منظور یک کمیته را مامور هماهنگ سازی آژانسهای تحت نظر سازمان ملل نموده است. وی همچنین درخواست کرده که یک گردهمائی در خردادماه برای تعیین خط مشی غذارسانی تشکیل شود.
در حال حاضر کشورهای ثروتمند، بسیار ناهماهنگ عمل می کنند. در این میان اقتصاددانان امیدوارند که افزایش قیمت جهانی غذا باعث شود که کشورهای ثروتمند کمکهای دولتی به بخش کشاورزی را قطع کرده و چناچه پل کولیه محقق و پژوهشگر در دانشگاه آکسفورد گفته است: ” این موضوع به آن منتهی شود که تصورات مردم اروپا و آمریکا در ارتباط به سوختهای نباتی5 و غذاهای تغییر یافته از لحاظ ژنتیکی6 با چالش روبرو شود”. البته تا کنون شواهد موجود خلاف این موضوع را نشان می دهد.
مثلاً در آمریکا یارانه اتانول کاهش اندکی داشته است و اتحادیه اروپا نیز هنوز بر سر محقق شدن هدف تامین 20 درصد از سوخت خود از منابع نباتی تا سال 2020 پافشاری می کند. اتحادیه اروپا همچنان کشورهای در حال توسعه را تشویق می کند که از کشت محصولات تغییر یافته از لحاظ ژنتیکی پرهیز نمایند و هفته گذشته با کشت گونه هایی از ذرت و سیب زمینی که بدین صورت تغییر یافته اند، در خاک اتحادیه اروپا مخالفت ورزید.
در این میان کشورهای فقیر با آشوبهای داخلی مواجه هستند، هر چند این آشوبها تا کنون تاثیرات مهمی در ساختار سیاسی آنها نداشته است. تقریباً در 30 کشور این اعتراض ها نمود بیشتری داشته است، اما تنها در هائی تی این اعتراضات به سقوط حکومت انجامید. در میان کشورهای خاورمیانه که وابستگی زیادی به واردات مواد غذایی دارند، مصر، مراکش و اردن با اعتصاب و تظاهرات مردم روبرو بوده اند. اما تمامی این کشورها آشوبهای به مراتب جدی تری را در اواخر دهه 70 و اوایل دهه از سر گذرانده اند.
در برخی کشورهای فقیرتر، افزایش قیمت غذا تاثیری به مراتب کمتر از آنچه که انتظار می رفت، گذاشته است. علت این امر ممکن است آن باشد که افزایش قیمت غذا در این کشورها با منافعی نیز همراه بوده است. برای مثال در بنگلادش، یکی از کشورهایی که در معرض بیشترین آسیبها قرار دارد، قیمت برنج 10 درصد افزایش داشته است که خود موجب افزایش دستمزد کارگران بدون زمین شده است. فقر در مناطق روستایی بنگلادش بسیار فراگیر است.
در کشورهایی که جمعیت روستایی فقیر میلیونی دارند، دولتها با اتخاذ برخی تدابیر همچون کارتهای جیره بندی غذا (مصر و پاکستان) و یا با گسترش برنامه های تامین اجتماعی (امری که تقریباً همه جا اتفاق افتاده است، حتی در آمریکا) واکنش نشان داده و از بروز تشنجات جلوگیری کرده اند. گاهی برخی از این واکنشها بهیچوجه هوشمندانه نبوده است. همچون پیشنهاد تایلند برای ایجاد یک کارتل برنج، همچون اوپک، که به توفیقی دست نیافت. بسیاری از کشورهای صادر کننده غذا، درگیر جریانات افزایش نرخ گمرکی کالاهای وارداتی، محدود ساختن واردات و تشویق تولید کنندگان داخلی و … شده اند7. هر زمان که یکی از این کشورها صادرات مواد غذایی را محدود می سازد، باعث می شود که قیمت جهانی غذا اندکی افزایش یافته و دیگر کشورها روند مشابهی را در پیش گیرند. بازهم حدوداً 30 کشور در حال حاضر چنین محدودیتهایی را در زمینه تجارت مواد غذایی اعمال کرده اند.
کشورهای وارد کننده مواد غذایی از آزادی عمل کمتری برخوردارند. آنها مجبورند با اتخاذ تصمیماتی همچون افزایش یارانه مواد غذایی یا افزایش دستمزدها، زمان بخرند. برای مثال در مصر که قیمت نان حدوداً یک پنجم قیمت جهانی آن بود، اکنون به یک دهم کاهش یافته است. در برخی از کشورهای عربی دستمزدها به میزان قابل توجهی افزایش یافته است: 25% در سوریه و 30% در مصر.
این سیاستها تورمزا بوده و هزینه های سنگینی را به دنبال خواهند داشت. کشورهای صادر کننده نفت و کشورهای همچون مصر که از ارز وارد شده توسط نیروی انسانی کارگر مقیم در خارج از کشور درآمد هنگفتی دارند، ممکن است برای مدتی بتوانند قادر به تحمل این شرایط باشند، اما دیگر کشورها شانس کمتری دارند. برای مثال در اندونزی که درآمد نیمی از مردم آن کمتر از 2 دلار در روز است، نرخ تورم اکنون به 9% رسیده است و قیمت غذا همچنان رو به افزایش است. دولت سعی دارد با اعمال یارانه وضعیت را کنترل کند، اما حاصل کار اعتراضات رو به تزاید مردم است.»
1- Bob Zoellick
2- Simon Maxwell
3- World Food Programme
4- Ban Ki-moon
5- biofuels سوختهای (همچون اتانول) با منشاء زیستی (اغلب گیاهی) نک. به wikipedia
6- Genetically Modified Food نک. به wikipedia
7- اصطلاح به کار رفته در متن اصلی beggar thy neighbor است که به معنی اتخاذ سیاستهای منفعت طلبانه اقتصادی به قیمت ضرر کشورهای دیگر است. نک. به wikipedia
ایده ی وبلاگتون خیلی باحاله. اینجا حتماً یه فروم هم می خواد.
به به میبینم که شما هم جهانی شدین اما یه قضیه هست که من سر در نمیارم :
وقتی میگیم نفت گرون شده می گن نه نفت گرون نشده که دلار ارزش خودش رو از دست داده اما وقتی سایر مواد که اونا هم با پایه دلار محاسبه میشن گورن میشن خوب گرون شدن و اونجا دلار ارزش سابق خودش رو حفظ کرده و این در حالیه که ارزش دلار در مقابل ریال تفاوت چندانی نکرده مثل قضیه گاوه نه شیر داره نه پستون چه جوری شیرش رو بردن هندستون ؟
وقتی که برنج کارای شمال برنج نکاشتن به دنیا چی کار داریم به نظر من وقتی تفکر صحیحی در رابطه با آب های سطحی که از ابتدا بوده نداشتیم معلوم هست که کشور ما با اینهمه آب دچار قحطی میشه
رامین شما به جای شرفکندی شرافکندی هم می تونی جسجو کنی